Zandkleppen en IJsbergen
leestijd 2 minuten

Zandkleppen en IJsbergen

Zandkleppen en IJsbergen

Bali en New York lagen vroeger vreselijk ver weg. Limburg was voor de meeste mensen als het Zuid-Frankrijk van nu en de Harz net zo exotisch als het Krimgebergte in onze tijd. Je beleefde al heel wat als je als Arnhemmer de zee zag en als Groninger de Veluwe. Maar: net als nu waren superlatieven belangrijk. Hoger, dieper en weidser dan thuis, daarvoor boekte je een pensionnetje.

Dus moest je als toeristenoord wel wat te bieden hebben. Zo pochte Lunteren met haar Zandklep, een afgraving voor de aanleg van een wildwal. De Zandklep had een klif van wel meters hoog. Honderden toeristen kwamen er op af en die stuurden dan natuurlijk een ansichtkaart naar huis van deze woeste, extreme natuur. Dat die was ontstaan door ontginning deed niet ter zake.

De Zandklep bij Lunteren, ansicht waarschijnlijk uit de jaren twintig.

Hoe is het nu met die Zandklep? Niet goed. Ze is geërodeerd, afgekalfd en bijna verdwenen. Er rest niets meer dan een postzegeltje nabij het aloude groepsverblijf De Wildwal, waar ze er op de site niet eens meer over reppen. Ook bij de plaatselijke VVV komt geen toerist nog informeren. Om maar te zwijgen over de nabijgelegen 'Zeven Heuveltjes'. Iemand?

De Zeven Heuveltjes

Ons landschap ligt vol met dit soort plekken. Uitzichten, toppen en dalen die de verbeelding allang niet meer prikkelen, maar die mensen vroeger maar al te graag veroverden. Veel van hun trotse bewijsbriefkaarten kunnen nu, in onze moderne beleving, zo in de collectie Boring Postcards van Martin Parr (meer daarover hier), ware het niet dat het bij die collectie draait om gedateerde menselijke bouwsels, niet om natuur.

'Zee bij storm - Lange trekken' Kaart verstuurd vanaf Schiermonnikoog op 22 augustus 1937.

Maar dat is oneerlijk naar achteren trappen vanuit het verwende heden. Want wat is er mis met de stormachtige zee bij Schiermonnikoog, de pure natuur van de Lemelerberg (wel zeventig meter hoog!) en een heuse grot in Sauerland waar je in de kalkafzettingen een ijsbeer en een ijsberg kon herkennen?

'Eisberg' und 'Eisbär' in de Kristallgrotte in de Dechenhöhle, Sauerland, 1928.

Ik heb gebeld met die Sauerlandse grot, de Dechenhöhle bij Iserlohn. Daar is 'Eisbär' nog steeds deel van de rondleiding - hoewel bezoekers er nu eerder een witte hond in herkennen. Maar 'Eisberg' is vergeten, daar kan niemand nog wat mee. Haar associatie is reddeloos ondergesneeuwd doordat we zoveel echte ijsbergen zien op televisie of live vanaf het panoramadek op budgetcruises naar de poolstreken.

Punt is wel: als we zoveel CO2 blijven uitstoten door al dat gereis, is de ijsberg van de Dechenhöhle straks de enige die nog over is.